Tajvid qoidalari — Qur'onni to'g'ri o'qish asoslari

Al-Arab.uz | 2026-yil mart

وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا

"Qur'onni tartil bilan o'qi" — Muzzammil surasi, 4-oyat

Tajvid (تجويد) arabcha "yaxshilamoq" ma'nosini beradi. Bu Qur'on harflarini to'g'ri talaffuz qilish ilmi. O'zbek musulmonlari uchun tajvid bilish Qur'on tilavati va namozning sifatini tubdan yaxshilaydi. Tajvid xatosi Qur'on ma'nosini o'zgartirishi mumkin.

Nima uchun tajvid muhim?

Asosiy tajvid qoidalari

1. Izhaar (إظهار) — Aniq talaffuz

Noon sokin yoki tanvindan keyin (ء ه ع ح غ خ) harflari kelsa, noon aniq, aralashmasdan o'qiladi.

مَنْ آمَنَ — man āmana (aniq "n")

2. Idgham (إدغام) — Qo'shib o'qish

Noon sokin yoki tanvindan keyin (ي ن م و ل ر) harflari kelsa, noon shu harfga qo'shilib o'qiladi.

مِنْ وَلِيٍّ — "n" + "w" birlashadi

3. Iqlab (إقلاب) — Almashtirish

Noon sokin yoki tanvindan keyin (ب) harfi kelsa, noon "meem"ga aylanadi va ghunna bilan o'qiladi.

أَنْبِئْهُمْ — "n" → "m"ga aylanadi

4. Ikhfa (إخفاء) — Yashirish

Noon sokin yoki tanvindan keyin 15 ta ikhfa harflaridan biri kelsa, noon yarim yashirilib burun tovushi bilan o'qiladi. Harflari: ت ث ج د ذ ز س ش ص ض ط ظ ف ق ك

مِنْ ثَمَرَةٍ — ikhfa bilan

5. Ghunna (غنة) — Burun tovushi

Shaddali meem va noon 2 harakat davomida burun tovushi bilan o'qiladi. Bu Qur'on tilavatiga musiqiylik beradi.

إِنَّ — "inna" (uzun burun tovushi)

6. Madd (مد) — Cho'zish

Madd harflari (ا و ي) belgilangan holatlarda cho'zilib o'qiladi: Tabiiy madd 2 harakat, muttasil va munfasil madd 4-5 harakat.

قَالَ (2 harakat) | جَاءَ (4-5 harakat)

7. Qalqala (قلقلة) — Titroq tovush

Harflari: ق ط ب ج د — sukun bilan kelganda hafif "sakrash" tovushi bilan o'qiladi. So'z oxirida kuchliroq.

قُلْ أَعُوذُ — "q" harfi qalqala bilan

8. Tafkhim va Tarqiq — Og'ir va yengil harflar

7 ta og'ir harf (خ ص ض ط ظ غ ق) og'iz to'ldirib, chuqur ovoz bilan aytiladi. Qolganlar yengil.

Tajvid qoidalari jadvali

QoidaArabchaTavsifHarakat
IzhaarإظهارAniq talaffuz—
IdghamإدغامQo'shib o'qish2
IqlabإقلابN→M almashish2
IkhfaإخفاءYashirish2–3
GhunnaغنةBurun tovushi2
Madd tabiiyمد طبيعيOddiy cho'zish2
QalqalaقلقلةTitroq tovush—
🎙️ Al-Arab.uz da har bir tajvid qoidasi uchun ovozli misollar mavjud. AI yordamchi tajvid savollaringizga javob beradi!
Bepul ro'yxatdan o'ting →

Boshqa foydali maqolalar